Columns, toespraken & ingezonden stukken

Wij gedenken hem met grote eerbied – Ron van der Veer

Onderstaand de tekst die ik vanavond uitspraak tijdens de drukke Dodenherdenking op het Haagse Han Stijkelplein, op een steenworp afstand van Madurodam. George Maduro blijkt telkens weer een voorbeeld voor velen, ook nu!

George Maduro, de Curaçaose soldaat van Oranje

George Maduro kwam niet naar Nederland om te vechten. Hij kwam ook niet om held te zijn. Dat is hem overkomen, zoals een oorlog mensen overkomt.

Hij was een gewone student, maar hij deed – toen het echt nodig was – buitengewone dingen; de Curaçaose Soldaat van Oranje.

George werd geboren in Willemstad in juli 1916; de wereld was in oorlog, maar het Koninkrijk der Nederlanden slaagde erin neutraal te blijven. Toen wel.

George was voorbestemd de zaak van zijn ouders voort te zetten. De Joodse familie Maduro kwam in de zeventiende eeuw uit Portugal naar Nederland. Op de vlucht voor intolerantie en vreemdelingenhaat vonden ze een veilige haven in Amsterdam. Daarvandaan gingen vele nieuwkomers naar de Nieuwe Wereld. De Maduro’s gingen naar Curaçao en kregen daar succesvolle ondernemingen.

Kleine George kwam op zijn tiende naar Nederland, in 1926. Hij ging wonen bij vrienden van zijn ouders, Carl en Johanna Aronstein; in de Malakkastraat 123, niet ver van hier. Carl was een echte officier, schout-bij-nacht bij de Koninklijke Marine, en werd een inspirerend voorbeeld.

George ging in 1928 naar het Nederlandsch Lyceum in de Haagse Willemstraat; kon goed leren en begon in 1934 zijn rechtenstudie in Leiden. De studie werd een paar keer onderbroken wegens militaire dienst.

Uiteindelijk heeft hij zijn studie nooit kunnen afronden. George had echter geen meesterstitel nodig om te weten wat recht en wat onrecht was.

George onderhield een warme briefwisseling met zijn ouders en was dol op zijn pleegouders, die hem behandelden als hun zoon.

Als intellectueel en hoge marineofficier wist Aronstein heel goed wat er in Duitsland aan de hand was. Carl maakte zich grote zorgen en was een fel tegenstander van Hitler. Hij zal zijn sombere analyses thuis hebben gedeeld. De jonge Maduro wist zonder twijfel waar de nazi’s voor stonden: onrecht.

Zijn ouders zag George voor het laatst in 1938, tijdens de zomervakantie in Amerika. Waarom keerde hij eigenlijk terug naar het onrustige Europa? We weten niet of de familie heeft gesproken over teruggaan naar Curaçao, maar George keerde in elk geval terug naar Leiden.

Toen de wolken boven Nederland echt donker werden, verkoos hij een actieve rol boven weglopen of niets doen. In 1939 ging Maduro als luitenant dienen bij de cavalerie.

Op 10 mei 1940 kwam er een eind aan de naïeve hoop dat de nazi-tirannie aan ons land voorbij zou gaan. Er heerste verbijstering, boosheid en natuurlijk angst. Veel mensen hadden nog nooit een parachutist gezien. Nu kwamen er honderden naar beneden.

Klein in aantal, slecht bewapend en amper getraind: het Nederlandse leger was nauwelijks tot verdedigen in staat. De overmacht was enorm.

Juist dan vallen de enkelingen op die het hoofd koel houden. De enkeling die de aanval inzet. Met gevaar voor eigen leven en zonder te weten of het gaat lukken. Maar gewoon omdat ze vinden dat het moet. De bij Ypenburg gelegerde luitenant Maduro was één van hen.

Met een kleine groep soldaten wilde hij de tegenaanval inzetten. Hij meende dat de bezette villa Leeuwenbergh – strategisch gelegen aan de Vliet – bevrijd kon worden.

De Duitsers begrepen er niets van: die paar Nederlandse soldaten zouden toch op de vlucht slaan? Dan zoude weg naar Den Haag open liggen. Men had kaarten bij zich met de route naar het Binnenhof en Paleis Noordeinde. Koningin Wilhelmina en haar ministers zouden worden opgepakt en naar Berlijn afgevoerd.

Dat was het plan, maar Maduro en de zijnen gingen niet opzij, integendeel. De jonge luitenant gaf het bevel aan te vallen!

Maduro ging als ware officier bij deze actie voorop. Ze hadden wat lichte vuurwapens en slechts één mitrailleur, maar door deze slim steeds een paar meter te verplaatsen, dachten de Duitsers dat ze tegenover een grote Nederlandse legermacht stonden: het Hollandse mitrailleurvuur kwam immers van alle kanten! De vijand raakte in verwarring.

De Nederlanders slaagden erin bij de villa te komen en Maduro ging als eerste naar binnen. De Duitsers hadden zich verschanst in de kelder en Maduro schreeuwde dat ze zich moesten overgeven. Ze weigerden dat, maar na een korte schotenwisseling deden ze het toch.

Een handvol Hollandse soldaten en hun jonge Curaçaose luitenant lieten zien dat onrecht met succes bestreden kan worden én dat Hitler niet onoverwinnelijk was.

Uiteindelijk maakte Maduro en zijn mensen ongeveer zeventig Duitsers krijgsgevangen. En ze deden dat volgens de regels van het recht. Deze soldaten begingen geen oorlogsmisdaad door gevangenen dood te schieten of gewonden aan hun lot over te laten.

Vrij snel na de Nederlandse capitulatie dook Maduro onder en werd hij actief in het verzet. Het moet voor George eenvoudig zijn geweest te vluchten uit Nederland: geld was het probleem niet. Maar weglopen was geen optie: George bleef.

Al in augustus 1940 ging het mis: hij werd opgepakt en zat enkele dagen in het ‘Oranjehotel’ hier vlakbij. Gelukkig hadden de Duitsers geen hard bewijs en kwam hij vrij. Om meteen weer het verzet in te gaan: wapens stelen en militaire informatie vergaren en doorgeven aan Londen.

In 1941 vroeg zijn studievriend Eric Hazelhoff Roelfzema (de meest bekende Soldaat van Oranje) of hij niet met hem meewilde naar Engeland. George sloeg het aanbod af: op dat moment had het verzet hem hier meer nodig.

Maduro erkende het Duitse gezag niet: ze hadden niets in ons land te zoeken! Zo weigerde hij een Jodenster te dragen en gaf in 1942 geen gehoor aan een Duitse oproep aan alle Nederlandse officieren om zich voor controle te melden.

Het ging weer mis. Opnieuw een arrestatie en het Oranjehotel: zeven maanden ditmaal. George kwam verrassend genoeg vrij en dook meteen weer onder.

De Duitsers hadden hem in het vizier, maar Maduro dacht niet aan stoppen. Hij wilde eind 1943 geallieerde vliegers naar Zuid-Europa brengen om samen naar Londen te reizen en daarvandaan te helpen bij de op handen zijnde militaire bevrijding.

Het ging definitief mis in de Franse Ardennen. Maduro werd verraden en opgesloten in een militaire gevangenis in Saarbrücken. Het was zwaar. In april 1944 woog George nog maar 59 kilo.

Op 11 mei 1944 werd Saarbrücken gebombardeerd door de Amerikanen. Vijf voltreffers raakten de gevangenis. Maduro zat dertig meter van de inslag, maar bleef ongedeerd. Een groot deel van de gevangenis lag in puin en de cellen werden opengegooid. George had eenvoudig kunnen vluchten, maar deed dat niet. Hij hielp twee gewonde Poolse medegevangenen uit het puin te halen en werd daarna zelf weer ingesloten.

In november 1944 gaat de fors verzwakte Maduro op transport naar het concentratiekamp Dachau. Hij raakte daar zoals zovelen besmet met vlektyfus en stierf 9 februari 1945. Twee maanden later, op 17 april, werd Dachau bevrijd.

Postuum kreeg Maduro van Hare Majesteit Koningin Wilhelmina de Militaire Willemsorde en zijn ouders schonken geld voor een uniek monument: Madurodam.

Bij het levensverhaal van Maduro zijn er veel momenten dat ik me afvraag wat ik zou hebben gedaan. Hoe dapper zou ik zijn geweest?

En ik vraag me af hoe dapper we vandaag met z’n allen zijn als het gaat om onrecht en intolerantie; kiezen wij ook voor democratie en rechtstaat als dat lastig is en pijn doet? Handelen wij als het moet tegen de stroom in. Durven we voorop te lopen of kiezen we de makkelijke weg van afwachten, wegkijken en niets doen?

George Maduro koos steeds vóór recht en tegen onrecht, juist als dat niet makkelijk was. Een gewone student die in uitzonderlijke tijden buitengewone dingen deed.

Wij gedenken hem met grote eerbied.

 

Ron van der Veer / 4 mei 2016

 

Previous post

The Kingdom's got talent!

Next post

Hirsch Ballin over George Maduro: tegen de stroom in!

Comité Koninkrijksrelaties

Comité Koninkrijksrelaties

No Comment

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

2 + 9 =

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.