Columns, toespraken & ingezonden stukken

Wat Aruba kan leren van Leros – Vanessa Lambrecht

Het gaat niet goed met Venezuela. Het gaat zelfs zo slecht dat we ons op moeten maken voor een Humanitaire ramp. En als Nederland al in paniek raakt van 20.000 Syrische vluchtelingen, dan wordt het tijd om voorzorgsmaatregelen te nemen. Want Caraïbisch Nederland is voor de Venezolanen wat de Griekse eilanden zijn voor de Syriërs: een uitweg uit de ellende.

Wat is er mis in Venezuela?

Volgens analisten staat Venezuela op de rand van een economische ineenstorting en een humanitaire ramp. Het land heeft de hoogste inflatie ter wereld (720% dit jaar)[1], de hoogste moord cijfers[2] en aanhoudende schaarste van consumentengoederen (van auto-onderdelen tot toiletpapier). En nog erger: er zijn ernstige voedsel- en medicijntekorten. In de hoofdstad Caracas is voedsel op de bon en mensen staan uren in de rij voor hun dagelijkse boodschappen.

Uiteindelijk onderkende president Maduro vorige maand de ernstige problemen in zijn land en kondigde een economische noodtoestand af (en gaf zichzelf tegelijkertijd buitengewone bevoegdheden en perkte de macht van het parlement in).

Olie is ook hier eerder een vloek dan een verrijking. Het regime gaf jarenlang olie weg aan vrienden en de bevolking. Benzine was zo goed als gratis. Maar nu de oliemarkt langzaam instort (zoals ze ook in Saoedi-Arabië voelen) en de wereld al een tijd bezig is met het zoeken naar milieuvriendelijkere bronnen van energie, wordt zichtbaar hoe ver Venezuela achterloopt en hoe weinig olie nog opbrengt.

Er hoeft, kortom, weinig te gebeuren of het land stort in een economische chaos met een humanitaire ramp tot gevolg.

Vluchtelingen

Venezuela heeft een bevolking van 30 miljoen mensen. Ter vergelijking: Syrië heeft een bevolking van 17 miljoen mensen (telling 2014). De hoofdstad Caracas ligt dichter bij Aruba dan bij de grenzen met de buurlanden (Colombia, Guyana en Brazilië). Inderdaad, in Venezuela is er geen gewapend conflict en vluchten mensen vooral om economische redenen. En hoewel veel mensen denken dat dat een luxeprobleem is, kan gebrek aan voedsel en medicijnen een land behoorlijk ontwrichten. En als ze hun kinderen niet meer kunnen voeden, slaan mensen op de vlucht voor de honger. Een deel van hen pakt het vliegtuig naar familie in Miami, maar de minder gefortuneerden zullen op zoek gaan naar goedkopere opties.

De Syrische vluchtelingen die de bootoversteek maken van Turkije naar Griekenland, zitten niet zo lang in de boot (als de boot het volhoudt). Een veelgebruikte route tussen het Turkse Çeşme en het Griekse Chios duurt ongeveer een half uur in een opblaasboot met kleine motor (8 kilometer). Van Turkije kan je Griekenland zien liggen.

Vanuit Venezuela kan je Caraïbisch Nederland zien liggen: Aruba, Curaçao en Bonaire liggen voor de Venezolaanse kust. Er ligt ongeveer 27 kilometer zee tussen het Venezolaanse schiereiland Paraguaná en Aruba. Van oudsher varen er bootjes met verse groenten en fruit tussen Venezuela en de benedenwindse eilanden.

In 2015 werd al gemeld dat er af en toe kleine vissersbootjes landden op Baby Beach[3] en in 2016 werd door de Nederlandse Marine melding gemaakt van een toenemend aantal bootjes[4]. Het dollar-toerisme waar in 2015 nog sprake van was (rijkere Venezolanen die met het vliegtuig kwamen om dollars te halen) lijkt af te nemen. Onder meer omdat er steeds minder geld op de rekeningen is en Venezolanen minder makkelijk het land uit kunnen.

In oktober 2015 schreef Den Cayente (Ariën Rasmijn) al over de gevolgen van de crisis in Venezuela op Aruba: “Minister Plasterk werd gevraagd wat hij gaat doen aan een mogelijke vluchtelingencrisis op de eilanden. Hij gaf als antwoord dat het in de gaten wordt gehouden en dat er scenario’s zijn indien het uit de hand loopt. Met andere woorden, we zijn de sjaak. Het moet dus eerst echt helemaal misgaan voor er wat gebeurt. Goed om te weten alvast.”[5]

En inderdaad, Aruba is de pineut als het in Venezuela echt mis gaat en mensen de oversteek gaan wagen. Net als de Griekse eilanden de klos waren toen vluchtelingen liever in een opblaasbootje stapten dan nog langer in Turkije te blijven. En net als de mensen op de Griekse eilanden, zullen ook de Arubanen straks de vluchtelingenopvang zelf moeten regelen.

Wat kunnen we op Aruba van de vrijwilligers op de Griekse eilanden leren? Hier een rijtje feiten en tips:

  • Internationale hulp op Leros was minimaal en kwam heel langzaam op gang. Het Rode Kruis en AzG waren wel op Kos, Samos, Lesbos, omdat die eilanden meer media-aandacht vingen. Dus: zet je eiland en je issue in de media en regel aanwezigheid van internationale hulporganisaties.
  • Opvang, voedsel, medische hulp en ondersteuning verzorgden de inwoners van de Griekse eilanden zelf (zie de vele vrijwilligersinitiatieven zoals https://www.loketleros.nl) en dat zullen we op Aruba ook zelf moeten regelen. Menselijkheid valt niet te regelen of organiseren. Kerken, geloofsgemeenschappen, scholen, sportclubs en andere gemeenschappen kunnen wel alvast nadenken over wat zij kunnen bijdragen aan saamhorigheid, compassie en hulp. Gedreven vrijwilligers die bottom-up werken, dat is het succes van Leros. Arubanen kunnen dat ook.
  • Regel bij een een toestroom van vluchtelingen, dat deze mensen eventueel door kunnen reizen naar andere landen (en vergeet niet te af te spreken wie dat dan betaald). Op een eiland van 180m2 wordt het al gauw krap. Schakel daarbij ook de hulp in van Venezolaanse gemeenschappen buiten Venezuela. Zij kunnen een belangrijke rol spelen in de opvang en integratie van Venezolaanse vluchtelingen.
  • Organiseer goede opvang (tenten met airco, leegstaande gebouwen etc) en goede medische voorzieningen. Zika en de verspreiding daarvan is een groot gevaar bij vluchtelingen uit Venezuela. De officiële telling spreekt van ongeveer 5.000 besmettingen. Maar gevreesd wordt dat er veel meer Venezolanen besmet zijn. Ondervoeding en stress zorgen ook voor grote psychische en lichamelijke problemen;
  • Organiseer een goede administratie. Een illegaal verblijf heeft voor bange vluchtelingen vaak de voorkeur, maar het is op de lange duur niet in hun voordeel. Registratie van vluchtelingen helpt om de crisis te overzien en ook met de organisatie van vervolgstappen (als medische zorg, onderwijs en doorreizen). De Nederlandse marechaussee heeft ervaring opgedaan op Chios en zij kunnen hun collega’s op de Caraïbische eilanden goed helpen;
  • Houd ook de sociale veiligheid in de gaten. Train agenten in de omgang met vluchtelingen. Train ook Arubanen van Venezolaanse afkomst die hun landgenoten in de nieuwe verblijfsplaats de weg kunnen wijzen. Door het wegvallen van de sociale cohesie en de toenemende armoede zijn Venezolanen gewend geraakt aan meer geweld en criminaliteit. Aruba mag daar niet aan wennen en heeft ook een toeristische markt te beschermen. Als er Venezolanen aanspoelen op Palm Beach of als er mensen beroofd worden in Oranjestad, dan blijven de Amerikanen voorlopig weg. Dat is niet de schuld van de vluchtelingen. Het kan wel voorkomen worden door vooruit te denken en juist te handelen;
  • Zorg voor onderwijs. Zowel voor kinderen als voor (jong) volwassenen. Op Aruba zullen de meeste vluchtelingen een tijdje moeten blijven en niet kunnen werken. Om verveling te voorkomen én mensen de kans op een betere toekomst te geven, is scholing een belangrijke invulling van de dag. Train Venezolanen ook zodat ze een rol kunnen spelen in de wederopbouw van Venezuela. Leer ze Engels, internationaal recht, handel, sustainable farming etc;

Gastvrijheid, compassie en creativiteit zijn de eigenschappen die de Arubaanse gemeenschap veerkrachtig maken. Koester deze krachten en share the happiness.

Vanessa Lambrecht

(Midden-Oosten expert en “aangetrouwd Arubaanse”)

[1] https://www.washingtonpost.com/opinions/inflation-poverty-food-shortages-venezuela-heads-toward-disaster/2016/02/11/10aad5b4-d035-11e5-88cd-753e80cd29ad_story.html

[2] http://www.bbc.com/news/world-latin-america-35622188

[3] http://www.comitekoninkrijksrelaties.org/meer-venezolaanse-vluchtelingen-op-aruba/

[4] https://www.kkc-curacao.com/nd-verontrustend-aantal-vluchtelingen-op-aruba/comment-page-1/#

[5] http://dencayente.org/?p=3132

 

Previous post

Hirsch Ballin over George Maduro: tegen de stroom in!

Next post

Universiteiten en hogescholen maken samen boeiend lespakket over mensenrechten en slavernij

Comité Koninkrijksrelaties

Comité Koninkrijksrelaties

3 Comments

  1. […] We zijn acht maanden verder en in de tijd die is verstreken is voor zover te zien helemaal niets gedaan om een eventuele humanitaire ramp een stap voor te zijn. Maar nu in Caracas de rapen dus eindelijk echt gaar dreigen te worden is daar Vanessa Lambrecht met de volgende constatering op de website van het Comité Koninkrijksrelaties: […]

  2. 17 mei 2016 at 21:21

    […] nu in Caracas de rapen dus eindelijk echt gaar dreigen te worden is daar Vanessa Lambrechts met de volgende constatering op de website van de vaste kamercommissie Koninkrijksrelaties: “En inderdaad, Aruba is de pineut als het in Venezuela echt mis gaat en mensen de oversteek […]

  3. […] ineenstorting en een humanitaire ramp. Het land heeft de hoogste inflatie ter wereld (720% dit jaar)[1], de hoogste moord cijfers[2] en aanhoudende schaarste van consumentengoederen (van auto-onderdelen […]

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

2 + vijftien =

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.