Economie en werk

Sombere horizon

De aanzwellende corona-pandemie is allereerst een medische crisis. Zelfs in de meest positieve scenario’s zullen vele tien- of zelfs honderdduizenden mensen overlijden en een nog groter percentage zal erg ziek worden. Dat is niet iets om af te doen als ‘maar een griepje’.

Gelukkig doen de autoriteiten dat ook niet en zijn in alle delen van het Koninkrijk strenge maatregelen genomen. Die maatregelen redden mensenlevens en laten we ons er dan ook allemaal aan houden: handen wassen, hoesten in je mouw, afstand bewaren, sociale onthouding etc.

En laten we elkaar erop aanspreken als we mensen zien die dat niet doen: in winkels of op straat of waar dan ook. De adviezen van bijvoorbeeld de WHO of het RIVM zijn er niet voor niets. Alleen samen kunnen we de verspreiding van het virus zo vertragen dat de zorginstellingen het aankunnen. Dat geldt in Nederland en nog meer in de Cariben: op de eilanden zijn de medische voorzieningen – denk bijvoorbeeld aan het aantal beschikbare IC-bedden – helaas niet zo goed als in Europees Nederland.

Afbeeldingsresultaat voor economy

Als over enkele maanden de medische ramp achter ons ligt, zullen we een tweede ramp zien: een economische. Deze ramp zal ook Europa treffen, maar met name de Europese Unie heeft volgens experts best een stevige uitgangspositie.

Het moet dus lukken om daar verhoudingsgewijs snel weer de weg naar boven te vinden. Hoe snel dat gaat, hangt onder meer af van de vraag wanneer er een medicijn en een vaccin is tegen dit virus, maar op langere termijn is er in Europa reden voor een heel klein beetje optimisme.

Dat optimisme is er niet op de zes eilanden. Allemaal zijn ze afhankelijk van het toerisme en die inkomstenbron is helemaal weggevallen. Daarbij lijkt het onwaarschijnlijk dat er op korte of middellange termijn weer een substantieel herstel komt: pas als de economie in Europa en de VS weer goed gaat lopen, gaan mensen weer enthousiast naar de Cariben op vakantie. Ik ben geen deskundige, maar mijn gevoel zegt dat dat wel een jaar of langer kan gaan duren. De eilanden moeten zich dus voorbereiden op een ongekend ‘magere’ periode.

Daar komt bij dat de uitgangspositie van de meeste eilanden niet rooskleurig is. Alleen Saba had de begroting op orde, maar ook daar zijn weinig financiële reserves. Op de andere eilanden waren de overheidsfinanciën al zorgelijk of meer dan dat: we herinneren ons de vele en aanhoudende waarschuwingen van de Colleges financieel toezicht.

Er zijn lokaal nauwelijks tot geen financiële buffers. Van de eilandelijke overheden kan weinig worden verwacht voor bedrijven en werknemers in de problemen. Hulp – if any – moet van elders komen. Velen kijken dan al snel naar Nederland en omdat we gezamenlijk in één Koninkrijk zitten is dat niet onlogisch.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van Nederland, Raymond Knops (CDA), kwam gisteren met dit persbericht:

Coronavirus: noodpakket voor ondernemers en werknemers in Caribisch Nederland

Net als in het Europese deel van Nederland zijn er ook in de Caribische delen van het Koninkrijk grote zorgen over de effecten van het coronavirus. Op Aruba, Curaçao, Sint-Maarten, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba geldt een nieuwe werkelijkheid van tot stilstand gekomen bedrijvigheid. Voor de Caribische delen van het Koninkrijk geldt bovendien, dat het nagenoeg stilleggen van vliegverkeer en cruisetoerisme, grote economische gevolgen zal hebben. De gevolgen voor kleinschalige samenlevingen, die zwaar leunen op toerisme, zijn enorm.

Bonaire, Saba en Sint-Eustatius maken integraal onderdeel uit van Nederland, daarvoor bestaat een directe verantwoordelijkheid. Het kabinet heeft vandaag daarom besloten om voor werknemers en bedrijven op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, vanwege het coronavirus, uitzonderlijke economische maatregelen te nemen. De brief over het noodpakket voor werknemers in Caribisch Nederland is vergelijkbaar met de brief die het kabinet op 17 maart jongstleden aan de Kamer heeft gestuurd ten aanzien van Europees Nederland. De opzet van de brief is hetzelfde en ook de maatregelen zijn – met aanpassingen aan de specifieke situatie van Caribisch Nederland – vergelijkbaar.

Het pakket is vandaag namens de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Klimaat, Financiën en de staatssecretarissen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Economische Zaken en Klimaat en Financiën naar de Tweede Kamer gestuurd. Minister Raymond Knops laat namens het kabinet weten:

“We voelen ons als kabinet zeer nauw betrokken bij de situatie op de eilanden. De effecten van het coronavirus zijn op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba groot. Door de opgelegde beperkingen voor het reisverkeer wordt de toeristische sector, waar de eilanden in hoge mate van afhankelijk zijn, zo goed als ‘lamgelegd’. Dit heeft grote effecten op de winstgevendheid van de bedrijven en de werkgelegenheid. Met dit nieuwe pakket krijgen ook de werknemers en bedrijven in Caribisch Nederland de noodzakelijke extra ondersteuning.”

Binnen de autonomie van de landen Aruba, Curaçao en Sint-Maarten liggen de verantwoordelijkheden anders dan voor Caribisch Nederland. Ook zij worden geconfronteerd met de effecten van het coronavirus: medisch, sociaal, economisch en financieel. De contacten met en tussen de landen zijn intensief, zodat we elkaar waar nodig kunnen bijstaan. In de zeer uitzonderlijke omstandigheden van dit moment, wordt gekeken of op basis van de mogelijkheden die het Statuut voor het Koninkrijk biedt en de uitzonderingsbepalingen in de wet- en regelgeving, de landen in staat gesteld kunnen wordende crisis zo goed mogelijk het hoofd te bieden.

(bron: RVD)

Meteen valt op dat ‘Den Haag’ zich vooral richt op de drie eilanden die samen Caribisch Nederland vormen: Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Voor die drie eilanden worden maatregelen aangekondigd grosso modo in lijn met de maatregelen die ook in Europees Nederland worden genomen. Dat is mooi.

Maar Aruba, Curaçao en Sint Maarten krijgen een ietwat andere benadering. Met een verwijzing naar de staatkundige autonomie van die drie landen gaat het vervolgens over de anders liggende verantwoordelijkheden en dat voorspelt weinig goeds…

Constitutioneel-technisch klopt het allemaal wel, maar moreel miskent deze reactie toch een beetje de waarde van het ongedeelde Nederlanderschap, zoals we dat in 1954 hebben afgesproken.

Afbeeldingsresultaat voor unemployment

Meer dan 250.000 Nederlanders hebben van politiek ‘Den Haag’ zo op het eerste gezicht weinig te verwachten, omdat ze in een autonoom Caribisch land wonen.

Is dat in de geest van het Statuut nu er een ramp op ons afkomt die minstens zo ingrijpend is als de Zeeuwse watersnoodramp in 1953 of de orkanen die Sint Maarten teisterden in 1995 en 2017?

Afijn, laten we eerst de acute medische crisis het hoofd bieden. De komende weken en maanden is er nog voldoende tijd om na te denken over een gemeenschappelijk Deltaplan voor het sociaaleconomisch herstel van het hele Koninkrijk.

Ron van der Veer

Previous post

Aruba Pabien!!

Next post

Hart van én voor de eilanden

Comité Koninkrijksrelaties

Comité Koninkrijksrelaties