Onderwijs en Jeugd

Persoonlijke begeleiding voor studenten uit Curaçao

Onderstaand een boeiend portret van Jaelaine Wawoe, één van de velen die het trans-Atlantisch Koninkrijk tot leven brengen. Met dank aan Mineke de Vries.

Jaelaine Wawoe is net terug op Curaçao nadat zij 106 nieuwe studenten in Nederland heeft ‘afgeleverd’. Na een jaar intensieve begeleiding op Curaçao heeft ze deze zogenaamde freemovers tot over de drempel in Nederland gebracht. Wawoe: “We moeten er alles aan doen om teleurstellingen te voorkomen. We moeten studenten niet alleen intensief voorbereiden wat betreft studiekeuze, maar ook op het gebied van taal, administratie, huisvesting.” Het is een gat waar ze inspringt, want: “De voorlichting op ons eiland is ver onder de maat.”

We spreken elkaar in hartje studentenstad Utrecht, waar net de introductie van nieuwe studenten is begonnen. Overal lopen groepjes met hun mentor om de stad te verkennen. Zoals de bursalen door SSC worden opgevangen, zo worden de freemovers die met Wawoes organisatie My future Career komen door een persoonlijke buddy begeleid die ze wegwijs maakt. “Hij of zij helpt met het inschrijven bij de gemeente, contracten afsluiten, sleutels ophalen, geeft een rondleiding bij de studie, door de stad, helpt de kamer inrichten. Kortom, de buddy’s – die een bescheiden onkostenvergoeding krijgen – zijn van wezenlijk belang bij het acclimatiseren. Voor ouders is dat ook vaak geruststellend. Ik zoek daarbij mensen heel zorgvuldig bij elkaar, qua leeftijd en liefst ook per studierichting.”

Freemovers
Wawoe kwam 24 juli aan in Nederland met achttien mensen onder haar hoede. De anderen vlogen zelfstandig of werden door ouders gebracht. Tot half augustus verbleef Wawoe nog in Nederland, zodat dingen per mail of telefoon gemakkelijk te regelen waren. Desgewenst stapte ze op de trein om langs te gaan. “Maar de meesten willen niet lang begeleid worden en als ze goed voorbereid zijn, is dat ook niet nodig.” Iedereen heeft inmiddels huisvesting, ofwel in studentenhuizen, appartement of bij familie. Letterlijk en figuurlijk weet Wawoe de weg in Nederland en boort haar netwerk aan om mensen op hun plek te krijgen.

Opmerkelijk is dat zich dit jaar zes studenten van Sint Maarten aansloten. “In Sint Maarten stoppen ze namelijk met de begeleiding van studenten. Vanaf mei heb ik via skype en telefoon deze aankomende studenten voorbereid. Dit jaar ga ik er persoonlijk heen om wellicht meer studenten te helpen binnen ons programma.”

Van de geslaagden van de Cariben die naar Nederland vertrekken, gaan er zo’n tweehonderd via de SSC, maar volgens Wawoe zijn er steeds meer die bewust besluiten als freemover te gaan. “Omdat je de toelage van SSC moet terugbetalen, kiezen mensen die van te voren voor een studie gespaard hebben ervoor als freemover te gaan. Er zijn natuurlijk wel verschillende groepen freemovers. Er zijn er die een ticket kopen, naar tante en oom gaan en het wel zien. Deze mensen hebben grote kans uit te vallen omdat ze niet zijn voorbereid. Maar ook binnen deze groep freemovers begeleid ik mensen, wel maak ik altijd een plan. Eventueel stellen we het uit en gaan ze eerst nog een jaar werken. Voorop staat dat we teleurstellingen moeten voorkomen.”

En dat geldt trouwens voor alle studenten, freemovers of niet, stelt Wawoe: “Het schort aan informatievoorziening op het eiland. De verhalen mogen als bekend verondersteld worden van studenten zowel in Nederland als in de regio vastlopen omdat ze niet de juiste informatie gekregen hebben.”

Eigen teleurstelling
De teleurstelling ondervond zij zelf aan den lijve, dat is dan de motivatie voor haar werk. Afkomstig uit Willibrordus ging ze na de Goslinga-mavo in Otrobanda naar Nederland om Sociaal Juridische Dienstverlening te gaan doen. Daar bleek dat ze te jong was om stage te lopen in de (justitiële) richting die ze wilde. “Als ik goede voorlichting had gehad, had ik dat geweten. Na gesprekken met de schooldecaan switchte ik naar Sociaal Agogisch Werk en langzaamaan – mede door mijn eigen ervaring – werd me duidelijk dat ik studieberoepskeuze-adviseur wilde worden. Ik volgde de Academie voor Mens en Arbeid in Deventer en zat eindelijk op mijn plek.”

Voor Wawoe was het overigens duidelijk dat ze na haar studie terug zou gaan naar Curaçao. “Nederland is niet mijn land. En qua vakgebied denk ik dat ik mensen bij wezenlijke zaken als studiekeuze in de begeleiding beter kan bereiken als ik ze in hun eigen taal benader.” Eenmaal op Curaçao ging ze aan de slag als intercedent bij een uitzendbureau. “Ik kon hier mijn inmiddels Nederlandse mentaliteit goed gebruiken, ik ging niet wachten op klanten maar ging ze zelf zoeken. Want dat had ik geleerd in Nederland: je moet lef hebben, brutaal zijn.”

Durven of mislukken
Dat is meteen één van de dingen waarin ze haar nieuwe studenten begeleidt. “Wij Curaçaoënaars zijn zo anders opgevoed. Toen ik in Nederland aankwam, was ik zo’n heel beschaafd, net, timide meisje, durfde niemand in de ogen te kijken, durfde niet uit mezelf te praten. Ik stond te kijken van die Nederlandse studenten, vond ze onbeschoft en brutaal, ze spraken de docenten bij hun voornaam aan. Na een poosje viel het kwartje: als ik hier wat wilde bereiken moest ik net zo brutaal worden. Daarin train ik de studenten: je moet jezelf heel goed kennen, stevig in je schoenen staan, weten wie je bent, waar je waarde aan hecht, hoe je dingen wilt oplossen en vooral ook weten waar je motivatie ligt. Als je de kracht hebt om dingen te durven doen, dan komt het goed, anders gaat het je niet lukken. Je moet af van die schaamtecultuur van ons. Ik zeg altijd tegen ze: ik moet me schamen als ik lieg of steel, en voor de rest hoef ik me nergens voor te schamen.”

Werkwijze
Nadat Wawoe tien jaar had gewerkt bij Stichting Studiefinanciering Curaçao als hoofd klantcontact met op de achtergrond wat studiekeuzebegeleiding, begon ze in 2013 haar eigen bedrijf My future career. “Ik ging me volledig richten op de beroepskeuze, dat is mijn echte vak.” Studenten die zich melden bij My future career aan de Roodeweg krijgen individuele begeleiding op maat. Het begint met een studieberoepskeuzegesprek, een test en een rapportage (voor 195 gulden) en daarna wordt bekeken wat deze individuele leerling nodig heeft, vastgelegd in een persoonlijk ontwikkelplan. Overigens werkt Wawoe samen met een onderzoeksbureau in Nederland dat testen verzorgt. “En voor mensen die het niet kunnen betalen, heb ik testen online, dus iedereen kan terecht.” De freemovers begeleiding door My future career is dus zeker geen elitair gebeuren. ”In veel gevallen melden zich mensen die vooraf hebben gespaard, maar je kunt ook voor een klein onderdeel waar je tegenaan loopt, bijvoorbeeld de administratie terecht. Maar ook een alleenstaande moeder met twee kinderen heb ik volledig begeleid. Afhankelijk van het inkomen kunnen we hoe dan ook wat aanbieden.”

De trajecten met studenten duren meestal een jaar, waarin aandacht is voor studiekeuze, administratieve voorbereiding, mentale voorbereiding, bewustwording dat je studeren in eigen hand hebt. Het begint individueel en dan volgen in groepsverband trainingen, net waarvoor iemand kiest. Dat kan zijn een workshop Nederlands, een workshop motivatiebrieven schrijven, sociale vaardigheden, leren leren, huisvesting. Er is ook een workshop voor ouders. Op de jaarkalender staan de diverse onderdelen, je kunt naar behoefte intekenen. Je kunt diensten afnemen zo breed of zo smal als je zelf wilt. Al naar gelang de behoeftes is het dus een al dan niet doorlopend proces. “Toen kwam vanuit de ouders op een gegeven moment de vraag of ik kinderen niet naar Nederland kon begeleiden. En dat doe ik dus nu voor het tweede jaar. Vorig jaar waren het er 34, dit jaar 106 en ik streef naar 300 volgend jaar.” Tevreden voegt ze eraan toe: “En dat het goed met ze gaat, blijkt wel uit het feit dat niemand van vorig jaar is teruggekeerd of geswitcht.”

Daarnaast geeft ze voorlichting op alle middelbare scholen, over studiekeuze en voorbereiding op studeren in Nederland, dit samen met de decaan of in de mentorlessen. Tevens geeft ze cursussen aan decanen zelf. “Omdat er op scholen weinig beleid is over studiebegeleiding, kon ik overal aan de slag. Naast onvoldoende kennis is er ook niet genoeg aan materialen.” Zodoende schreef zij recent met de decanen van de RK-scholen het LOB-boek (Loopbaanbegeleiding). “Dit zijn zodoende de enige scholen die werken met een degelijk en systematisch LOB-instrument. Maar goed, het is een begin.” Ze doet de voorlichting vrijwillig: “Het zou natuurlijk het mooiste zijn als schoolbesturen me inhuren om apart van het decanaat zowel mentoren als decanen te ondersteunen, want het is zó nodig.”

Onder de maat
“Ik ben er destijds zelf tegenaan gelopen, maar het is nog altijd zo: de voorlichting op Curaçao is ver beneden de maat. Aankomende studenten hebben vaak geen idee wat hun opleiding inhoudt en komen ofwel in de regio ofwel in Nederland voor grote verrassingen te staan. Dat moet je voorkomen, zeker omdat er in een ander land al genoeg op je afkomt.” Wawoe is dan ook een pleitbezorger voor betere voorlichting op het eiland, maar tegelijkertijd voor een veel hoger niveau van onderwijs. “Ik kan het niet begrijpen, dat moet één van de pijlers van ons eiland zijn, naast gezondheidszorg en veiligheid. Ik probeer mensen met mijn trainingen klaar te stomen om te gaan studeren, maar het zou normaal zijn als ze dat op school zouden leren.”

Ze heeft een duidelijke boodschap aan de regering. “Er is te weinig visie en gedachte over onderwijs en studeren. Er wordt bovendien te weinig geld aan besteed.” Wawoe noemt in dat kader ook de problemen rond het studeren in de regio. “Dat wordt veel te gemakkelijk geroepen. Maar als er geen geld is, kún je niet studeren in de regio. De overheid biedt een studiefinanciering aan, maar van 15.000 dollar kun je echt niet studeren. Ik ben een groot voorstander van studeren in de regio, maar alleen dan als er goed beleid is. En dan is er nu in het geheel niet. Heb je geen georganiseerd plan, krijg je straks problemen. (Wawoe schreef ook het boek “Studeren in de regio”). Kinderen van hier moeten in principe overal in de wereld kunnen studeren, maar niet eerder dan dat er een keer gezorgd wordt voor echt goed onderwijs.”

Young professionals
Als ze in augustus terug is, begint ze meteen weer met schoolbezoeken. Ook pakt ze het open spreekuur in de bibliotheek weer op, want samen met pedagogisch medewerker Marjolijn Smit geeft ze elke zaterdag van 10 tot 12 uur vrijwillig onafhankelijk advies over studeren op Curaçao, in de regio en in Nederland. “Het is een vrije inloop waarvan veel gebruik wordt gemaakt. Ik voel me verplicht kinderen goede informatie te geven, zo kan ik een bijdrage leveren aan de toekomst van de jongeren.”

En komen de afgestudeerden straks weer terug naar Curaçao en hebben ze nog geen baan, ziet Wawoe deze young professionals graag terug zodat ze kan bemiddelen bij projecten. Zelf werkt ze in haar bedrijf ook samen met young professionals die bijvoorbeeld de workshops geven. “En recent zijn we begonnen met een project bij de Fundashon Artista waar afgestudeerden in samenwerking met Herman van Berghe in Bloemhof vijftien drop outs begeleiden om een kunstwerk in elkaar te zetten. Op deze manier coacht de ene groep de andere.” Dat is aan alle kanten de opzet van Jealaine Wawoe: samenwerken om problemen en uitval tegen te gaan, vooraf, maar ook achteraf. “Want als je op die manier samenwerkt op een eiland, kunnen we samen zoveel bereiken.”

Tekst en foto’s: Mineke de Vries

 

 

Previous post

Schrijven in Papiaments voor een levende cultuur

Next post

Joost van Doorn overleden

Comité Koninkrijksrelaties

Comité Koninkrijksrelaties

6 Comments

  1. Ruth
    1 september 2015 at 21:31 — Beantwoorden

    Hoe kan ik contact met Jffrouw Wawoe krijgen…graag per email?

  2. maja
    19 oktober 2015 at 17:04 — Beantwoorden

    IK zou ook graag contact met Jaelaine Wawoe hebben! MvG, M. oomen

  3. Sharmira Schoop-Girigore
    2 augustus 2016 at 23:26 — Beantwoorden

    Ik vindt van wat ik gelezen heb interessant. Ik zou graag in contact willen treden met Mevr. Wawoe

  4. Jennyves casper
    9 mei 2019 at 13:32 — Beantwoorden

    Ik zou graag contact per mail willen krijgen!!

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

2 × 1 =

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.