Samenwerking binnen het Koninkrijk

Fort Oranje: werelderfgoed gered!

Slechts een enkeling buiten het eiland weet hoe bijzonder de geschiedenis van Sint Eustatius eigenlijk is. Bij de Lonely Planet weten ze het wel, dus even een snelle opfriscursus:

By the time Columbus came across the island in 1493, Caribs had already left. Consequently, when the French arrived there was no indigenous population to be devastated by disease or enslavement. The Dutch established the first permanent settlement in 1636. Statia changed hands 22 times among the Dutch, French and British over the next couple of centuries.

Statia was a primary link between Europe and the Atlantic world for much of the later 18th century. As the English and French levied duty after duty on their islands, the Dutch made Statia duty free in 1756. Subsequently, thousands of ships used Oranjestad as their main stopping point between Europe and the American colonies. In its heyday, Statia was home to no fewer than 10,000 full-time residents, both European colonists and African slaves. The population rose to around 30,000 when taking into account the sailors who were in port for months at a time.

Britain was none too pleased, though, contrary to popular belief, it wasn’t the British navy’s attack on Statia in 1781 that started the island’s downward spiral. It was taxes imposed by the French in 1795 that eventually drove merchants away to nearby islands.

Bron: Lonely Planet
Fort Oranje, met uitzicht op Saba
(foto: Walter Hellebrand)

Wie vandaag de dag ‘Statia’ zegt, zegt meteen ook ‘Fort Oranje’. En vrij snel daarna gaat het dan over de ‘First Salute’, een unieke gebeurtenis van wereldformaat op de o zo kleine ‘Golden Rock’.

Toen de Amerikanen in 1776 hun vrijheidsstrijd tegen het Verenigd Koninkrijk begonnen, leverden onder meer de Nederlanders en Fransen wapens aan hen via Sint Eustatius. Het Amerikaanse marineschip USS Andrew Doria, dat op 16 november 1776 onder de nieuwe Amerikaanse vlag de Gallows Bay kwam binnenzeilen en saluutschoten afvuurde, kreeg in opdracht van gouverneur Johannes de Graaff elf saluutschoten van Fort Oranje als antwoord.

Het was de eerste keer dat een buitenlandse mogendheid de vlag van de Verenigde Staten groette met een dergelijk saluut. De Amerikanen interpreteerden dit onmiddellijk als erkenning van hun onafhankelijkheid.

De Britten waren al een tijdje ‘not amused’ met dat – in hun ogen – irritante roversnest en dit was het zoveelste incident… Ze verklaarden hierop Nederland de oorlog (de Vierde Engelse Oorlog om precies te zijn) en admiraal George Rodney nam met zijn vloot in februari 1781 Sint Eustatius in en plunderde het eiland. Een afwisseling van Franse en Engelse bezettingen volgde, maar het was voorgoed gedaan met de economische bloei.

1781: een Britse vloot onder leiding van Lord Rodney neemt het eiland in.
(bron: Wikipedia)

Afijn, het is een fascinerende geschiedenis die nog veel meer gaat leven als je zelf Fort Oranje bezoekt en dat werd meer en meer een riskante onderneming, want het fort stond letterlijk op instorten en is daarom onlangs ook afgesloten voor het publiek.

Wat was er aan de hand? De rots waarop het Fort Oranje zo mooi hoog boven het eiland uittorent, erodeerde in een steeds sneller tempo. Het was een ieder duidelijk dat binnen een paar jaar het hele fort van de rotsen naar beneden zou glijden. Maar hoe stop je zo een proces?

Franse experts aan het werk

Vele studies en onderzoeken lagen ten grondslag aan het project dat nu nagenoeg is afgerond. Het fort en de rots zijn gered, zodat ook onze kleinkinderen en hun kleinkinderen zich op het Fort Oranje zelf kunnen verwonderen over de avonturen van De Graaff, Rodney en nog veel meer.

Het eiland is trots op het resultaat (en terecht)!! Mooi staaltje samenwerking in koninkrijksverband én (net als in de 18e eeuw) met hulp van de Fransen! Onderstaand enkele passages uit het eilandelijke persbericht van vandaag:

In mei 2020 zullen de stabilisatiewerken aan de rots die Fort Oranje ondersteunt, worden afgerond.

Sinds februari 2019 zijn er 2.800 ankers, 7.400 vierkante meter canvas en iets minder dan 16.000 vierkante meter ‘mesh’ geplaatst. Het project is bedoeld om de stabiliteit te vergroten en de erosie van de rots de komende decennia te stoppen.

“Ik ben erg blij dat dit uitdagende project zonder grote vertragingen is afgerond. Vooral de werkers van AcrobatX hebben een geweldige prestatie neergezet. In de brandende zon, hangend aan touwen, hebben ze 42 kilometer ankers in de klif geplaatst.”

regeringscommissaris Marnix van Rij

Het afgelopen jaar zijn de Franse acrobaten die van de klif afdalen, een bekend gezicht geworden op Statia. Hun expertise op het gebied van rots-stabilisatie in Frankrijk maakte hen het ideale team voor de klus.

De rots waarop het fort staat, bestaat uit verschillende lagen vulkanische stenen en as, tegen elkaar gedrukt. Dit type rots is erg gevoelig voor erosie. Er zijn holtes ontstaan ​​door grondwater dat door het gesteente sijpelt, maar ook door regen en wind. Loslopende geiten spelen ook een grote rol bij de erosie. Ze creëren ook paden in het fijne zandgesteente van de rots. Na verloop van tijd vormen zich langs die paden scheuren, waardoor delen van de rots afbreken.

Gaten en scheuren zijn bij de start van het project gladgestreken, waarna twintig meter lange metalen buisankers zijn geplaatst en met cement ingespoten om ze in de klif te bevestigen. Om er zeker van te zijn dat het anker goed vast zit, worden tests uitgevoerd met een kracht van 250 ton! Dat zit dus wel goed!!

Het meerlaagse canvas dat vervolgens op de rots is vastgeschroefd, moet het beschermen tegen verder eroderen.

De buitenste laag van gaas en canvas is bedoeld om mogelijke bewegingen van grond te voorkomen en zand en zaden vast te houden. Ten slotte worden de lokaal veel voorkomende Oleanders en Beach Morning Glory geplant.

“Ik ben opgelucht dat we ons monumentale Fort Oranje de komende jaren hebben kunnen beschermen.

Speciale dank aan de St. Eustatius National Park Foundation (STENAPA), die het natuurlijke gezicht van de klif zal herstellen door planten te planten die afkomstig zijn uit onze lokale Statiaanse leefomgeving.”

adjunct-regeringscommissaris Alida Francis

Wat nu overblijft is het verwijderen van zand, stenen en slib uit het reservoir onderaan de cascade. Dit wordt gedaan door een lokale aannemer. Fort Oranje zal naar verwachting eind mei 2020 weer opengaan. Hopelijk kunnen daar in de niet al te verre toekomst belangrijke evenementen zoals Statia Day weer plaatsvinden.

(Met dank aan Lennard Nijenhuis van de Statiaanse overheid voor zijn hulp bij de totstandkoming van dit verhaal)

Previous post

Gedenken met grote eerbied...

Next post

De Koning spreekt

Comité Koninkrijksrelaties

Comité Koninkrijksrelaties

No Comment

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

vijf × een =

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.