Columns, toespraken & ingezonden stukken

Vandaag of morgen – Column Ron Gomes Casseres

Alex Reinders, oud-rector magnificus van de UNA in de jaren ‘80, schreef in zijn Politieke Geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba lovend over Doktoor da Costa Gomez dat “een staatsman zich bekommert om de toekomst, een politicus om het heden en zijn toekomst.” Dat een politicus zich bekommert om zijn eigen toekomst meer dan dat van het land, is misschien onderwerp voor een toekomstige column. Vandaag de grenslijn die Reinders trekt tussen politicus en staatsman, en in het kort is dat of hij of zij zich bekommert om vandaag of om morgen.

Chavez
Chavez is daar een goed voorbeeld van. Het is niet tegen te spreken dat een groot deel van de Venezolaanse bevolking onder zijn bewind erop vooruit is gegaan vanwege de subsidiëring van allerlei dagelijkse behoeftes – van eten en huisvesting tot aan gezondheidszorg en onderwijs. Wat Chavez heeft achtergelaten bij zijn vroegtijdig overlijden zijn echter een hogere werkloosheid, een inflatie die jaarlijks boven de 20% is, tekorten van eerste levensbehoeften, hoogvierende criminelen die Caracas in recente jaren telkens tot de top 10 moordsteden in de wereld deed behoren, en een nationale schuld die gegroeid is van 28 naar 90 miljard dollars. Chavez bekommerde zich als geslepen politicus om het heden, maar was niet een staatsman die zich bekommerde om de toekomst van zijn land, en liet alles behalve een socialistisch paradijs achter.

Curaçao vandaag
Voorbeelden van kortzichtig denken over het heden en zich niet bekommeren om de toekomst zijn ons helaas niet vreemd. Decennialang hebben onze gezagsdragers overmatige financiële tekorten veroorzaakt waar velen van ons van gefeest hebben, ook ik met mijn eigen oude dag-besparingen maar zo ook tienduizenden anderen in een land dat boven zijn eigen stand leefde. Dat feest is nu afgelopen en met veel pijn wordt er orde op zaken gesteld. Ook op andere gebieden ervaren wij de gevolgen van dat bekommeren om het heden, en niet om de toekomst. Denk maar aan het gehele gratis onderwijs drama – een fiasco van de eerste orde die er niet eens zou moeten zijn als de politiek op de toekomst was gericht. De Centrale Bank waarschuwt al jaren dat onze bovenmatige invoer en het hoge negatieve saldo van de rekening courant onze betalingsbalans in gevaar brengen, maar niemand die daar aandacht aan besteedde; de maatregelen die nu daarom genomen moeten worden, geven onze economie een harde klap. Denk aan de voortdurende touwtrekkerij over een nieuw ziekenhuis, aan de zorgwekkende resultaten van de Nationale Gezondheidsenquête 2013, aan onze infrastructuur, aan de thans noodlijdende overheidsbedrijven en aan die dode palmen overal waar nieuwe staartversieringen in het geheel niet verzorgd worden. Ook onze huidige politici realiseren zich dat ze maar een beperkte tijd hebben om het allemaal weer goed te maken. Zelfs het parlement schijnt vaak meer bezig te zijn om beleid te maken dan het beleid, en de uitvoering daarvan, van de regering te controleren. Het moet vandaag gebeuren, morgen zorgt wel voor zichzelf. En dat doet het juist niet. We moeten vandaag zorgen voor morgen, en als we dat niet doen, dan zitten we morgen weer opgescheept met fiasco’s en drama’s als gevolg van de veronachtzaming van de toekomst.

Van vandaag naar morgen
Hoe stappen we van het bekommeren om het heden naar het vooruit kijken naar de toekomst? Een aantal kenmerken komen bij mij op. 2 AD.september 2013 – Ron Gomes Casseres Een eerste kenmerk is dat we moeten stoppen met ad-hoc denken en handelen. Dat brengt misschien wel op korte termijn soelaas, maar op langere termijn is dat zinloos en vaak contraproductief. Ons denken en handelen moet, veel meer dan vandaag het geval is, structuur vertonen: die moet goed onderbouwd zijn, projecteren hoe de toekomst er uit zal zien, en reeds bij het begin bepalen dat wat we willen doen ook duurzaam, ook morgen dus, mogelijk is. Ons denken en handelen moet ook in onze cultuur passen en strategisch zijn. Daarvoor dienen risico’s in aanmerking te worden genomen, evenals onze sterkten en zwakten te worden beoordeeld die dat handelen gemakkelijker of moeilijker zullen gaan maken. Denk bijvoorbeeld aan al de narigheid die de slecht onderbouwde besluiten en ontoereikende argumenten hebben veroorzaakt in de korte maar hevige geschiedenis van DAE. Dat was een risico die geheel vermeden had kunnen worden. Binnen structureel denken en handelen valt ook een ander kenmerk, en dat is tijdig corrigerend optreden. De schade die wordt toegebracht als niet corrigerend wordt opgetreden als het voor iedereen al heel duidelijk is, kan ons soms jaren terugzetten. Denk maar aan de pijn die vandaag wordt geleden omdat de zorg en de ouderdomsvoorzieningen niet tijdig zijn aangepast. Denk aan de nieuwe corporate governance voor overheidsbedrijven waarvan we ervaren dat hij door opeenvolgende regeringen niet zoals beoogd wordt uitgevoerd waardoor aan de bedrijfsvoering van deze bedrijven schade wordt toegebracht. Nog een kenmerk van dat vooruit denken is dat we creatiever en innovatiever moeten zijn. Wij denken te vaak zwart/wit – het kan of het kan niet, het moet of het moet niet – en verwaarlozen het creatiever trachten te vinden van de juiste tint grijs. Het is juist de creativiteit en de innovatie, in de offshore, in het toerisme, bij de olieoverslag, in de internationale handel, die Curaçao groot hebben gemaakt, niet het zoeken naar de snelste en kortste wegen om maar iets te doen dat populair zal zijn. Bij creativiteit past ook het luisteren naar anderen, het dialoog, de confrontatie van ideeën en de botsing van verschillende opvattingen waaruit dan het beste rolt. Bij innovatie past niet andere denkbeelden en aanpak uit de weg gaan omdat “ik aan de macht ben en het beter weet”. We hebben creativiteit hard nodig in de aanpak van ons vaak falend onderwijs, van het behoud van de natuur, van de te dure gezondheidszorg, en van een duurzame ontwikkeling in ons land.

Curaçao morgen
Misschien is de beste mantra hier wel dat wij ons allen meer moeten bekommeren om de toekomst en minder om het heden en onze eigen toekomst. Minder emotioneel zijn, en meer objectief en zakelijk beraadslagen. Meer dialoog, minder eigenhandig beoordelen. Meer onze eigen rol spelen in de samenleving en anderen hun rol laten vervullen. Minder politiek bezig zijn, zowel binnen als buiten de politiek. Meer staatsman zijn – binnen maar ook buiten het besturen van de staat. Hoe dit allemaal te bereiken is natuurlijk niet gemakkelijk, maar het Curaçao dat we in afgelopen jaren hebben afgebroken, hebben we ook zelf opgebouwd. Als het toen kon, kan het nu ook. Daar is een begin aan gemaakt. Dat moeten we ook doorzetten opdat onze hele samenleving straks een zonnige morgen tegemoet zal zien.

Ron Gomes Casseres

Previous post

Een koninklijke maand! - Column Ron Gomes Casseres

Next post

Het Koninkrijk bestaat: maak er wat van - drs. Ron van der Veer

Comité Koninkrijksrelaties

Comité Koninkrijksrelaties